Przesłuchanie kredytobiorcy w sprawie frankowej – o co może pytać sąd i bank?

Przesłuchanie kredytobiorcy w sprawie frankowej – czego dotyczy?

Przesłuchanie kredytobiorcy w sprawie frankowej to dowód przeprowadzany przez sąd cywilny na podstawie sześciu przepisów, art. 299-304 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd pyta kredytobiorcę między innymi o zawarcie umowy, ryzyko kursowe i negocjacje z bankiem. Zeznania nie przesądzają jednak samodzielnie o wyniku procesu.

Najważniejsza zasada brzmi: kredytobiorca opisuje zapamiętane fakty, natomiast ocenę prawną umowy pozostawia sądowi i pełnomocnikom procesowym. Nie powinien zgadywać, odtwarzać cudzych relacji ani dopasowywać odpowiedzi do oczekiwanego rozstrzygnięcia. Każda sprawa wymaga osobnej oceny dokumentów i okoliczności.

Czym przesłuchanie strony różni się od zeznań świadka?

Przesłuchanie strony to dowód składany przez uczestnika, którego praw i obowiązków dotyczy wyrok. Kredytobiorca nie występuje więc jako świadek we własnej sprawie, choć do przesłuchania stron stosuje się odpowiednio część przepisów dotyczących świadków.

Trzeba odróżnić ten dowód także od wyjaśnień informacyjnych. Wyjaśnienia pomagają sądowi rozpoznać stanowiska stron i ustalić, co pozostaje sporne. Dowód z przesłuchania strony służy natomiast ustalaniu konkretnych faktów.

Jakie zagadnienia zwykle wymagają osobistego wyjaśnienia?

Pytania w sprawie frankowej koncentrują się zwykle na zdarzeniach, których sama umowa nie opisuje: rozmowach z pracownikiem banku, prezentacji ryzyka, możliwości wyboru oferty oraz wpływie kredytobiorcy na treść postanowień.

• Cel finansowania – kredytobiorca może wyjaśnić, czy środki służyły zakupowi mieszkania, budowie domu, refinansowaniu zobowiązania albo innemu celowi.
• Status konsumenta – sąd może badać, czy nieruchomość i kredyt pozostawały związane z prywatnymi potrzebami, czy z działalnością zawodową lub gospodarczą.
• Przedstawienie oferty – znaczenie może mieć to, jakie warianty bank zaproponował i jak wyjaśniał różnice między nimi.
• Ryzyko kursowe – pytania mogą dotyczyć wpływu kursu CHF na ratę albo saldo, a nie ryzyka zmiany oprocentowania.
• Negocjowanie umowy CHF – istotne bywa ustalenie, czy kredytobiorca wpływał na konkretną klauzulę, czy jedynie wybrał jeden z gotowych wariantów.

Rola przesłuchania w procesie cywilnym

Dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny: zgodnie z art. 299 KPC sąd może go dopuścić, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych albo przy ich braku nadal pozostają niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia. Zeznania kredytobiorcy są następnie oceniane razem z umową, regulaminem, oświadczeniami i pozostałymi dowodami.

Kiedy sąd dopuszcza dowód z przesłuchania strony?

Sąd dopuszcza ten dowód wtedy, gdy dokumenty i pozostały materiał nie wyjaśniają wszystkich istotnych faktów. Podstawę stanowi art. 299 KPC, a zakres pytań wyznacza art. 227 KPC, według którego przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia.

„Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron.” – Kancelaria Sejmu, Kodeks postępowania cywilnego, art. 299, tekst jednolity ogłoszony w 2026 r.

Nie oznacza to, że sąd musi przeprowadzić przesłuchanie w każdej sprawie. Decyzja zależy od tez dowodowych, zarzutów banku, dokumentów oraz tego, które okoliczności pozostają sporne.

Czy zeznania kredytobiorcy decydują o wyniku?

Nie, same zeznania kredytobiorcy nie zapewniają ani wygranej, ani przegranej. Art. 233 § 1 KPC nakazuje sądowi ocenić wiarygodność i moc dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia całego zebranego materiału.

W praktyce procesowej relacja strony zyskuje znaczenie, gdy jest logiczna i znajduje oparcie w dokumentach albo innych dowodach. Rozbieżność nie musi automatycznie oznaczać niewiarygodności: może wynikać z upływu kilkunastu lat. Sąd oceni jej przyczynę i wagę.

Jakie fakty sąd oddziela od oceny prawnej?

Sąd ustala zdarzenia, a następnie sam stosuje prawo. Kredytobiorca nie musi zatem przedstawiać wykładu o klauzulach abuzywnych ani rozstrzygać, czy zachodzi nieważność umowy CHF.

• Faktem jest treść rozmowy z doradcą, o ile kredytobiorca ją pamięta.
• Faktem jest otrzymanie regulaminu przed podpisaniem umowy albo dopiero przy jej zawarciu.
• Faktem jest złożenie wniosku o zmianę konkretnego warunku i odpowiedź banku.
• Oceną prawną jest uznanie postanowienia za nieuczciwy warunek umowny.
• Oceną prawną jest określenie skutków usunięcia zakwestionowanych postanowień z umowy.

Zakres pytań sądu i banku

Sąd i pełnomocnik banku mogą pytać o cel kredytu, wybór oferty, informacje o kursie i spreadzie, świadomość ryzyka, podpisane oświadczenia, negocjacje oraz wykonywanie umowy. Nie istnieje jeden urzędowy formularz pytań. Zakres zależy od żądań, zarzutów i dowodów zgromadzonych w konkretnej sprawie.

O co może pytać sąd w sprawie CHF?

Sąd może rozpocząć od ustalenia chronologii: dlaczego kredytobiorca szukał finansowania, do ilu banków się zwrócił, jak przedstawiono mu kredyt powiązany z CHF i co wydarzyło się przed podpisaniem umowy.

1. Potrzeba kredytowa – sąd może zapytać, jaki był cel środków i sposób korzystania z nieruchomości.
2. Wybór oferty – pytanie może dotyczyć tego, czy przedstawiono kredyt złotowy oraz dlaczego wybrano ofertę powiązaną z frankiem szwajcarskim.
3. Informacje o ryzyku – sąd może ustalać, czy pokazano symulacje wzrostu raty i salda przy zmianie kursu.
4. Mechanizm przeliczeń – pytania mogą dotyczyć wyjaśnień o tabelach kursowych banku, spreadzie oraz wypłacie i spłacie kredytu.
5. Negocjacje – sąd może pytać o zgłaszane propozycje zmian i reakcję pracownika banku.
6. Wykonanie umowy – znaczenie mogą mieć aneksy, zmiana waluty spłaty, wcześniejsze spłaty albo sprzedaż nieruchomości.

Sąd bada fakty związane z zawarciem i wykonywaniem umowy, a nie to, czy kredytobiorca potrafi dziś posługiwać się terminologią bankową.

Czy bank może pytać o wykształcenie, zawód i inne kredyty?

Tak, pełnomocnik banku może zadawać takie pytania, jeżeli zmierzają do wyjaśnienia doświadczenia finansowego, statusu konsumenta albo sposobu rozumienia przedstawionej oferty. Sam dyplom, wykonywany zawód lub wcześniejszy kredyt nie rozstrzygają jednak automatycznie o rzetelności informacji przekazanych przez bank.

Przykładowo księgowy może znać zasady oprocentowania, ale nie pamiętać, czy bank pokazał mu symulację kursu CHF. Z kolei osoba posiadająca wcześniej kredyt złotowy nie musi znać konstrukcji indeksacji. Każdy taki fakt wymaga osadzenia w realiach sprawy.

Czy podpisane oświadczenie kończy badanie ryzyka?

Nie, podpisane oświadczenie jest dowodem, lecz sąd może badać jego treść, moment przedstawienia i okoliczności podpisania. Ogólna formuła o świadomości ryzyka nie odpowiada jeszcze na pytanie, jakie informacje, symulacje i wyjaśnienia kredytobiorca rzeczywiście otrzymał.

„Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków ze szkodą dla konsumenta.” – Rada Wspólnot Europejskich, parafraza art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG, 1993 r.

Dyrektywa 93/13/EWG rozróżnia indywidualne negocjowanie od przedstawienia uprzednio opracowanego wzorca. Wybór daty wypłaty, okresu kredytowania albo jednego z gotowych produktów nie musi oznaczać uzgodnienia mechanizmu kursowego.

Jak odpowiadać zgodnie z prawdą i bez domysłów?

Pierwszy krok to oddzielenie trzech kategorii: faktów pamiętanych samodzielnie, informacji odtworzonych z dokumentów oraz zdarzeń niepamiętanych. Kredytobiorca powinien mówić konkretnie, nie dopowiadać brakujących szczegółów i nie przyjmować za własne sformułowań zawartych w pozwie, jeżeli sam ich nie rozumie lub nie pamięta.

Jak formułować odpowiedź na rozprawie?

Najpierw należy odpowiedzieć bezpośrednio na zadane pytanie, a dopiero potem dodać potrzebny kontekst. Krótka, prawdziwa odpowiedź jest bezpieczniejsza niż rozbudowana rekonstrukcja oparta na przypuszczeniach.

• Pytanie o rozmowę – strona opisuje tylko te słowa lub sens wypowiedzi, które rzeczywiście zapamiętała.
• Pytanie o dokument – strona rozróżnia podpisanie dokumentu od jego przeczytania, otrzymania kopii i zrozumienia treści.
• Pytanie wieloznaczne – kredytobiorca może poprosić sąd o powtórzenie albo doprecyzowanie pytania.
• Pytanie zawierające założenie – odpowiedź powinna najpierw sprostować nieprawdziwą przesłankę.
• Brak pamięci – odpowiedź „nie pamiętam” jest właściwa, jeżeli uczciwie opisuje stan pamięci.

Czy można konsultować odpowiedzi z pełnomocnikiem?

To zależy od znaczenia słowa „konsultować”. Pełnomocnik procesowy może przed rozprawą omówić procedurę, dokumenty i sporne fakty, ale nie powinien tworzyć za stronę wersji zdarzeń ani podpowiadać treści zeznań.

Z perspektywy kancelarii w Olsztynie dobre przygotowanie polega na wyjaśnieniu klientowi różnicy między faktem a oceną. Przykład: można ustalić z umowy datę jej podpisania, lecz nie wolno na tej podstawie wymyślać treści rozmowy z pracownikiem banku.

Przygotowanie krok po kroku

Przygotowanie do rozprawy powinno objąć analizę co najmniej pięciu grup materiałów: umowy, regulaminu, wniosku kredytowego, pozwu oraz odpowiedzi banku. Celem nie jest nauczenie się zeznań na pamięć, lecz zrozumienie chronologii i rozpoznanie punktów, o które sąd cywilny może pytać.

Jak przygotować chronologię bez kreowania zeznań?

Najpierw trzeba ułożyć dokumenty według dat, a następnie przy każdym zdarzeniu oznaczyć źródło wiedzy. Taki zapis pozwala uniknąć pomieszania własnych wspomnień z informacjami przeczytanymi niedawno w aktach.

1. Zbierz dokumenty – przygotuj umowę, regulamin, aneksy, oświadczenia, harmonogramy i korespondencję z bankiem.
2. Przeczytaj pisma stron – porównaj twierdzenia pozwu, w tym pozew w sprawie kredytu frankowego, z odpowiedzią banku.
3. Ułóż daty – zaznacz wniosek kredytowy, decyzję, podpisanie umowy, uruchomienie środków i późniejsze aneksy.
4. Oznacz fakty pewne – zapisz zdarzenia pamiętane niezależnie od dokumentów.
5. Oznacz wiedzę z akt – wskaż informacje znane obecnie tylko z dokumentu.
6. Oznacz luki pamięci – nie uzupełniaj ich prawdopodobnym przebiegiem rozmowy.
7. Sprawdź zawiadomienie – potwierdź datę, godzinę, tryb rozprawy i obowiązek osobistego stawiennictwa.

Co zabrać na rozprawę?

Na rozprawę stacjonarną należy zabrać dokument tożsamości, zawiadomienie i uporządkowany zestaw dokumentów uzgodniony z pełnomocnikiem. Nie ma potrzeby przynoszenia każdego wyciągu bankowego, jeżeli dokumentacja znajduje się już w aktach i sąd nie zobowiązał strony do okazania oryginału.

Przed terminem trzeba również omówić przedawnienie roszczeń frankowych, żądania pozwu i zarzuty banku. Są to jednak kwestie prawne. Kredytobiorca podczas przesłuchania powinien pozostać przy faktach.

Czy trzeba pamiętać szczegóły sprzed kilkunastu lat?

Nie, prawo nie wymaga pamiętania każdego szczegółu rozmowy sprzed 10, 15 albo 20 lat. Kredytobiorca ma obowiązek mówić prawdę zgodnie z aktualną pamięcią. Art. 304 KPC przewiduje pouczenie o tym obowiązku, dlatego domysł nie powinien zastępować uczciwej informacji o luce pamięciowej.

Kiedy odpowiedź „nie pamiętam” jest właściwa?

Odpowiedź „nie pamiętam” jest właściwa zawsze wtedy, gdy strona rzeczywiście nie potrafi odtworzyć zdarzenia. Nie należy jej jednak używać automatycznie wobec każdego niewygodnego pytania, ponieważ sąd ocenia spójność wypowiedzi w świetle całego materiału.

• Dokładna data rozmowy – po wielu latach strona może pamiętać kolejność zdarzeń, lecz nie konkretny dzień.
• Nazwisko pracownika – brak pamięci nazwiska nie wyklucza pamięci przebiegu spotkania.
• Dokładne słowa doradcy – można opisać zapamiętany sens wypowiedzi bez przedstawiania jej jako cytatu.
• Liczba podpisanych formularzy – należy odwołać się do akt, jeżeli pamięć nie daje pewnej odpowiedzi.
• Wysokość pierwszej raty – dokument może potwierdzać kwotę, choć strona nie pamięta jej samodzielnie.

Czy niepamięć szkodzi sprawie?

To zależy od tego, czego dotyczy brak pamięci i jakie inne dowody znajdują się w aktach. Naturalna niepamięć szczegółu może być zrozumiała, natomiast sąd osobno oceni brak odpowiedzi na zdarzenie zasadnicze, szczególnie gdy dokumenty wskazują, że strona osobiście w nim uczestniczyła.

Uczciwe określenie granic pamięci zwiększa przejrzystość zeznań, ale nie stanowi gwarancji określonego rozstrzygnięcia.

Rozprawa, koszty i klauzula

Przesłuchanie może odbyć się stacjonarnie albo zdalnie, a KPC nie wyznacza mu limitu 30 czy 60 minut. Zwykle pytania rozpoczyna sąd, następnie zadają je pełnomocnicy stron. Sam dowód nie podlega osobnej opłacie, lecz udział może powodować koszty pełnomocnika, dojazdu, noclegu lub nieobecności w pracy.

Jak wygląda przesłuchanie stacjonarne?

Najpierw trzeba stawić się w budynku wskazanym w wezwaniu, przejść kontrolę bezpieczeństwa i odnaleźć salę. Sąd sprawdza tożsamość, poucza stronę zgodnie z art. 304 KPC, a następnie prowadzi pytania dotyczące istotnych faktów.

1. Wywołanie sprawy – uczestnicy wchodzą do sali po komunikacie obsługi sądu.
2. Kontrola obecności – sąd ustala dane stron i obecność pełnomocników.
3. Pouczenie – kredytobiorca otrzymuje informację o obowiązku zeznawania prawdy.
4. Pytania sądu – przewodniczący porządkuje temat i ustala najważniejsze fakty.
5. Pytania pełnomocników – pełnomocnik kredytobiorcy i pełnomocnik banku mogą rozwijać kwestie istotne dla stanowisk stron.
6. Zakończenie dowodu – sąd może przejść do dalszych czynności albo zamknąć rozprawę, zależnie od stanu sprawy.

Jak wygląda rozprawa zdalna?

Pierwszy krok to sprawdzenie zawiadomienia i linku przekazanego przez sąd. Art. 151 § 2 KPC pozwala przeprowadzić posiedzenie zdalne, jeżeli tryb ten chroni prawa procesowe stron i prawidłowy tok postępowania. Wniosek o udział zdalny co do zasady składa się w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia lub wezwania, zgodnie z art. 151 § 3 KPC.

Ile kosztuje przesłuchanie kredytobiorcy?

Sam udział w przesłuchaniu kosztuje 0 zł opłaty sądowej, ponieważ KPC nie przewiduje osobnej opłaty za złożenie zeznań przez stronę. Rzeczywiste wydatki zależą jednak od umowy z pełnomocnikiem, miejsca rozprawy, dojazdu, noclegu i czasu poświęconego na przygotowanie.

Nie ma też ustawowego czasu trwania przesłuchania. Rozsądnie jest zarezerwować większą część dnia, szczególnie gdy sąd przesłuchuje dwoje kredytobiorców albo akta obejmują wiele aneksów i zarzutów. Dane proceduralne sprawdzono 30 lipca 2026 r.; przed rozprawą trzeba zweryfikować aktualne brzmienie przepisów i treść zawiadomienia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kredytobiorca musi znać treść całej umowy na pamięć?

Nie. Kredytobiorca odpowiada na podstawie własnej pamięci, a dokumenty służą uporządkowaniu chronologii i sprawdzeniu treści postanowień. Nie należy zgadywać brakujących dat, kwot ani przebiegu rozmów.

Czy można odpowiedzieć, że się czegoś nie pamięta?

Tak, jeżeli jest to zgodne z prawdą. Uczciwe wskazanie ograniczeń pamięci jest właściwsze niż rekonstruowanie zdarzenia na podstawie przypuszczeń lub później przeczytanych pism.

Czy bank może pytać o wykształcenie i zawód?

Tak, takie pytanie może dotyczyć doświadczenia finansowego albo statusu konsumenta. Jego znaczenie zależy jednak od przedmiotu sporu, a sąd może ograniczać pytania, które nie służą ustaleniu istotnych faktów.

Czy należy przygotować gotowe odpowiedzi?

Nie. Przygotowanie powinno polegać na analizie dokumentów, chronologii i spornych okoliczności, a nie na uczeniu się scenariusza. Gotowa formuła może utrudnić naturalne udzielenie odpowiedzi na pytanie zadane w inny sposób.

Czy przesłuchanie może odbyć się online?

Tak, sąd może zarządzić posiedzenie zdalne, jeżeli spełnione są warunki z art. 151 KPC. Tryb udziału, link i instrukcje powinny wynikać z informacji przekazanej przez sąd.

Czy pełnomocnik może być obecny podczas przesłuchania?

Tak, pełnomocnik procesowy może uczestniczyć w rozprawie, zadawać pytania i reagować na kwestie proceduralne. Nie może jednak odpowiadać za kredytobiorcę na pytania dotyczące jego osobistych wspomnień.

Czy podpisanie oświadczenia o ryzyku oznacza, że bank wygra sprawę?

Nie. Dokument podlega ocenie razem z pozostałym materiałem, w tym jego treścią i okolicznościami podpisania. Znaczenie oświadczenia zależy od konkretnej umowy, twierdzeń stron i ustaleń sądu.

Jak długo trwa przesłuchanie w sprawie frankowej?

KPC nie określa czasu w minutach. Długość zależy od liczby kredytobiorców, zakresu spornych okoliczności, pytań banku oraz dokumentów, dlatego z samego zawiadomienia nie zawsze da się przewidzieć godzinę zakończenia.

Źródła i literatura

Poniższe materiały stanowią podstawę opisu procedury. Przed publikacją albo terminem rozprawy należy ponownie sprawdzić aktualność Kodeksu postępowania cywilnego.

Jakie akty prawne regulują przesłuchanie?

Podstawowe znaczenie mają przepisy krajowej procedury cywilnej oraz unijne regulacje ochrony konsumenta.

1. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 468 – w szczególności art. 151, 227, 233 i 299-304.
2. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. – przepisy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich.
3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 11 marca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 357 – urządzenia i środki techniczne używane do przeprowadzania dowodu w ramach posiedzenia zdalnego.

Gdzie sprawdzić informacje organizacyjne?

Informacje o sposobie połączenia, godzinie oraz obowiązku stawiennictwa trzeba czerpać przede wszystkim z zawiadomienia w konkretnej sprawie.

• Ministerstwo Sprawiedliwości – informacje o posiedzeniach zdalnych w postępowaniu cywilnym.
• Portal Informacyjny Sądów Powszechnych – źródło korespondencji i informacji procesowych, jeżeli strona lub pełnomocnik uzyskali dostęp w danej sprawie.
• Właściwy sąd w Olsztynie – źródło instrukcji technicznych i organizacyjnych wskazanych w zawiadomieniu na konkretny termin.
• Pełnomocnik procesowy – osoba, z którą należy zweryfikować zakres przygotowania, dokumenty i aktualne zarządzenia sądu.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Zakres pytań, znaczenie zeznań, terminy i koszty zależą od dokumentów oraz okoliczności konkretnej sprawy.

W celu przeanalizowania umowy, pism procesowych i przygotowania do rozprawy można skontaktować się z kancelarią radcy prawnego Rafała Burakowskiego w Olsztynie. Konsultacja pozwala omówić konkretną sytuację bez obiecywania wyniku postępowania.

r. pr. Rafał Burakowski

Radca prawny wpisany na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Olsztynie. Od 2016 r. radca prawny, od 2017 r. prowadzi własną Kancelarię Radcy Prawnego w Olsztynie. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym oraz sprawach frankowych (CHF), a od 2020 r. z sukcesami reprezentuje kredytobiorców w sporach z bankami.