Wynagrodzenie za służebność przesyłu – od czego zacząć analizę?
Wynagrodzenie za służebność przesyłu nie wynika z urzędowej stawki za metr kwadratowy. Kodeks cywilny w art. 3052 posługuje się pojęciem wynagrodzenia odpowiedniego, a Sąd Najwyższy wskazuje na potrzebę oceny rzeczywistego uszczerbku właściciela. Analiza obejmuje co najmniej 5 elementów: urządzenia, powierzchnię pasa, wartość gruntu, ograniczenia oraz podstawę dotychczasowego korzystania.
Słup zajmujący kilka metrów kwadratowych może oddziaływać na znacznie większą część działki. Trzeba uwzględnić przewody, możliwość dojazdu ekip technicznych, prace konserwacyjne, usuwanie awarii i ograniczenia zabudowy. Z drugiej strony nie każde ograniczenie planistyczne można automatycznie przypisać przedsiębiorcy przesyłowemu.
- Linia energetyczna – analiza obejmuje przebieg przewodów, słupy, dostęp serwisowy i rodzaj napięcia, ale napięcie samo nie przesądza o szerokości pasa.
- Gazociąg – znaczenie mają parametry techniczne instalacji, sposób jej eksploatacji oraz odrębnie oceniana strefa kontrolowana.
- Wodociąg lub kanalizacja – trzeba sprawdzić głębokość przewodów, dostęp do studni i możliwość prowadzenia robót ziemnych.
- Sieć telekomunikacyjna – zakres obciążenia zależy między innymi od przebiegu kabla, studni, szaf i sposobu dostępu.
- Działka budowlana – przebieg urządzeń może mieć większy wpływ ekonomiczny niż na gruncie bez realnych możliwości zabudowy.
W prowadzonej analizie nie zaczynam od deklarowanej kwoty. Najpierw ustalam treść prawa. Dopiero prawidłowo opisany pas służebności pozwala rzeczoznawcy majątkowemu ocenić wynagrodzenie, które i tak zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Służebność przesyłu i zakres korzystania z działki
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe ustanawiane na rzecz przedsiębiorcy będącego właścicielem urządzeń, charakteryzujące się określonym przebiegiem, zakresem dostępu i obowiązkiem właściciela znoszenia wskazanych czynności. Art. 3051 Kodeksu cywilnego wiąże jej treść z korzystaniem z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych.
Czym jest służebność przesyłu i komu przysługuje wynagrodzenie?
Służebność przesyłu to prawo przedsiębiorcy do korzystania z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie, a wynagrodzenie przysługuje co do zasady właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu obciążanego gruntu. Warunkiem jest ustanowienie prawa w umowie lub postanowieniu sądu, chyba że przedsiębiorca wykaże wcześniejszy tytuł prawny albo zasiedzenie.
Art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego obejmuje urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne podobne urządzenia, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Właścicielem instalacji może być operator systemu dystrybucyjnego, przedsiębiorstwo wodociągowe, gazowe albo telekomunikacyjne.
„Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1” – Kodeks cywilny, art. 3051, tekst jednolity ogłoszony w 2026 r.
Jak ustala się szerokość pasa służebności?
Pierwszym krokiem jest ustalenie rodzaju urządzeń i czynności, które przedsiębiorca rzeczywiście musi wykonywać: kontroli, konserwacji, napraw, wymiany, modernizacji oraz usuwania awarii. Następnie biegły geodeta przedstawia przebieg pasa na mapie, korzystając z technicznych ustaleń właściwego specjalisty.
- Identyfikacja urządzeń – trzeba ustalić liczbę słupów, przebieg przewodów, studnie, szafy, rurociągi i inne elementy infrastruktury.
- Ustalenie właściciela instalacji – przedsiębiorca przesyłowy powinien wykazać własność urządzeń albo następstwo prawne po poprzednim operatorze.
- Opis czynności eksploatacyjnych – zakres obejmuje tylko działania potrzebne do prawidłowej obsługi konkretnej instalacji.
- Określenie dostępu – trzeba ustalić, czy wystarczy dojście, czy potrzebny jest dojazd samochodu albo ciężkiego sprzętu.
- Przedstawienie pasa na mapie – przebieg powinien być jednoznaczny i możliwy do ujawnienia w księdze wieczystej.
Spór często dotyczy nie powierzchni podstawy słupa, lecz szerokości obszaru potrzebnego do obsługi urządzeń. Przykładowo dostęp awaryjny do słupa nie oznacza automatycznie prawa stałego parkowania pojazdów na całej działce.
Czy pas eksploatacyjny jest tym samym co strefa ochronna?
Nie. Pas służebności określa przestrzenny zakres prawa przedsiębiorcy, pas eksploatacyjny wiąże się z obsługą techniczną urządzeń, a strefa ochronna lub kontrolowana może wynikać z przepisów technicznych albo dokumentów planistycznych. Pojęcia mogą się częściowo pokrywać, lecz wymagają oddzielnego uzasadnienia.
| Pojęcie | Podstawowa funkcja | Znaczenie dla wyceny |
|---|---|---|
| Pas służebności | Wyznacza zakres ograniczonego prawa rzeczowego. | Jego powierzchnia stanowi jeden z elementów wyceny. |
| Pas eksploatacyjny | Zapewnia dostęp potrzebny do kontroli, napraw i awarii. | Wpływa na stopień oraz częstotliwość ingerencji. |
| Strefa ochronna lub kontrolowana | Wprowadza określone ograniczenia bezpieczeństwa lub zabudowy. | Wymaga zbadania źródła ograniczenia i związku z urządzeniem. |
| Ograniczenie planistyczne | Wynika z planu miejscowego albo innych regulacji publicznych. | Nie powinno być bez analizy przypisywane przedsiębiorcy. |
Pas eksploatacyjny i pas służebności nie są synonimami; o zakresie obciążenia rozstrzygają parametry instalacji, potrzebne czynności oraz realne ograniczenia właściciela.
Metoda ustalania odpowiedniego wynagrodzenia
Odpowiednie wynagrodzenie to świadczenie za ustanowienie służebności, charakteryzujące się indywidualną wyceną, związkiem z zakresem prawa i brakiem ustawowego cennika. Rzeczoznawca majątkowy analizuje wartość oraz przeznaczenie gruntu, powierzchnię pasa, współkorzystanie i uszczerbek, opierając dane rynkowe na stanie aktualnym w dacie wyceny.
Jak rzeczoznawca wycenia wynagrodzenie za urządzenia przesyłowe?
Pierwszym krokiem rzeczoznawcy jest przyjęcie prawidłowo wyznaczonego zakresu służebności, a następnie dobór metody przewidzianej w przepisach o wycenie nieruchomości. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 5 września 2023 r. nakazuje uwzględnić między innymi okres ustanowienia, uprawnienia przedsiębiorcy i ograniczenia właściciela.
Operat nie powinien zastępować opinii technicznej. Rzeczoznawca majątkowy wycenia prawo, lecz biegły z zakresu elektroenergetyki, gazownictwa albo innej właściwej specjalności może wcześniej określić obszar potrzebny operatorowi systemu dystrybucyjnego.
- Powierzchnia pasa – wynika z przebiegu i szerokości technicznie uzasadnionego obszaru służebności.
- Wartość gruntu – wymaga analizy rynku właściwego dla lokalizacji, przeznaczenia i cech nieruchomości.
- Sposób użytkowania – inaczej ocenia się ogród przy domu, teren usługowy, grunt rolny i działkę inwestycyjną.
- Rodzaj urządzenia – linia napowietrzna, kabel podziemny i gazociąg wywołują odmienne ograniczenia.
- Zakres dostępu – sporadyczne wejście kontrolne różni się od przejazdu ciężkiego sprzętu i cyklicznego usuwania roślinności.
- Czas trwania prawa – trwałość obciążenia wpływa na ekonomiczną ocenę świadczenia.
Jak powierzchnia, wartość gruntu i współczynnik współkorzystania wpływają na kwotę?
Kwota rośnie co do zasady wraz z wartością gruntu, powierzchnią pasa i intensywnością ingerencji, lecz nie jest prostym iloczynem trzech liczb. Współczynnik współkorzystania ma odzwierciedlać, w jakim stopniu właściciel nadal może używać gruntu równolegle z przedsiębiorcą.
Przykład: właściciel może nadal kosić trawę pod linią, ale nie wznieść tam planowanego budynku. W innym przypadku kabel podziemny nie przeszkadza w codziennym korzystaniu, lecz ogranicza wykonywanie wykopów i sadzenie drzew. Te sytuacje nie powinny prowadzić do identycznej wyceny.
„Kodeks cywilny nie ustanawia stawki za metr kwadratowy, lecz wymaga odpowiedniego wynagrodzenia, którego wysokość odpowiada zakresowi prawa i okolicznościom nieruchomości” – parafraza art. 3052 Kodeksu cywilnego, stan prawny sprawdzony w lipcu 2026 r.
Czy obniżenie wartości działki powiększa wynagrodzenie?
To zależy od wykazanego uszczerbku i od tego, czy ten sam skutek nie został już ujęty w innym składniku wyceny. Uchwała Sądu Najwyższego z 8 września 2011 r., III CZP 43/11, sprzeciwia się odrębnemu naprawieniu obniżenia wartości wynikającego z normalnego korzystania odpowiadającego treści służebności.
Nie oznacza to, że spadek wartości jest zawsze obojętny. Przy ustalaniu wynagrodzenia za ustanowienie prawa może wymagać uwzględnienia, jeśli pozostaje jego następstwem i nie prowadzi do podwójnej kompensacji. Kluczowe są teza dowodowa, analiza rynku oraz rozdzielenie wynagrodzenia od roszczeń za wcześniejsze bezumowne korzystanie.
- Zakaz zabudowy części działki – może mieć znaczenie, jeśli pozostaje w związku z ustanawianym obciążeniem.
- Gorszy układ funkcjonalny – wymaga wykazania wpływu urządzeń na racjonalne wykorzystanie nieruchomości.
- Utrata dostępu do fragmentu gruntu – powinna wynikać z treści prawa, a nie z samego twierdzenia właściciela.
- Okresowe szkody po awarii – mogą stanowić odrębne zagadnienie, zależnie od ich przyczyny i podstawy odpowiedzialności.
- Ograniczenia istniejące wcześniej – nie powinny być ponownie naliczane jako skutek ustanowienia służebności.
Czy wynagrodzenie może być jednorazowe albo okresowe?
Tak, forma zależy od umowy albo rozstrzygnięcia, choć w praktyce sądowej często występuje świadczenie jednorazowe. Sąd Najwyższy w sprawie IV CSK 56/12 analizował obie formy i zakwestionował ich równoczesne przyznanie za ten sam zakres obciążenia.
Wynagrodzenie okresowe wymaga jasnego określenia terminów, zasad waloryzacji i czasu płatności. Jednorazowa kwota zamyka rozliczenie za ustanowienie prawa w ustalonym zakresie, lecz nie daje przedsiębiorcy zwolnienia od odpowiedzialności za każdą przyszłą szkodę wyrządzoną podczas prac.
Negocjacje i postępowanie sądowe
Dochodzenie ustanowienia służebności zaczyna się od identyfikacji urządzeń, przedsiębiorcy i tytułu prawnego, a dopiero potem przechodzi do propozycji pasa oraz wynagrodzenia. W razie braku porozumienia właściciel może wystąpić do sądu na podstawie art. 3052 § 2 Kodeksu cywilnego, o ile służebność jest konieczna do korzystania z urządzeń.
Jak rozpocząć negocjacje z przedsiębiorcą przesyłowym?
Pierwszym krokiem jest pisemne wezwanie przedsiębiorcy do przedstawienia podstawy korzystania z działki oraz dokumentacji urządzeń. Właściciel powinien dołączyć numer księgi wieczystej, oznaczenie działki, mapę i własną propozycję zakresu służebności, bez deklarowania przypadkowej stawki.
- Sprawdź księgę wieczystą – ustal właścicieli, współwłaścicieli i istniejące ograniczone prawa rzeczowe.
- Zidentyfikuj operatora – nazwa na słupie nie zawsze wystarcza do wykazania własności całej instalacji.
- Zażądaj dokumentów – istotne są decyzje inwestycyjne, protokoły odbioru, umowy i dokumenty poprzedników prawnych.
- Przygotuj mapę – zaznacz urządzenia, proponowany pas, dojazd i miejsca sporne.
- Opisz treść prawa – wskaż częstotliwość wejść, rodzaj prac oraz zasady przywracania terenu.
- Oddziel roszczenia – ustanowienie służebności i odszkodowanie za słupy energetyczne na działce wymagają zbadania odmiennych podstaw.
Negocjacje powinny objąć również koszty aktu notarialnego, mapy, wpisu w księdze wieczystej oraz odpowiedzialność za szkody powstałe podczas konserwacji. Sam protokół uzgodnień nie ustanawia jeszcze ograniczonego prawa rzeczowego.
Jak dochodzić ustanowienia służebności przed sądem?
Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla położenia nieruchomości, opisując urządzenia, przebieg pasa, treść uprawnień przedsiębiorcy i żądane wynagrodzenie. Dla nieruchomości położonej we właściwym obszarze Olsztyna może to być Sąd Rejonowy w Olsztynie, lecz właściwość trzeba sprawdzić według dokładnego położenia działki.
Sąd nie musi przyjąć propozycji żadnej ze stron. Może dopuścić opinię biegłego geodety, specjalisty branżowego i rzeczoznawcy majątkowego. Gdy urządzenia leżą przy granicy, pomocny bywa także materiał opisany jako spór o granice i przebieg urządzeń.
- Biegły branżowy – ustala techniczne potrzeby obsługi instalacji i niezbędny dostęp.
- Biegły geodeta – przedstawia przebieg projektowanej służebności na mapie do celów prawnych.
- Rzeczoznawca majątkowy – określa wartość prawa na podstawie przyjętego zakresu i danych rynkowych.
- Sąd rejonowy – ocenia konieczność służebności, dowody, treść prawa oraz odpowiednie wynagrodzenie.
- Strony postępowania – mogą zgłaszać zarzuty do opinii, pytania uzupełniające i własne dokumenty.
Jak zasiedzenie wpływa na roszczenia właściciela?
Zasiedzenie może doprowadzić do oddalenia wniosku o odpłatne ustanowienie prawa, jeżeli przedsiębiorca wykaże wymagany okres posiadania, jego charakter, widoczne urządzenie oraz następstwo prawne. Termin wynosi zasadniczo 20 lat przy dobrej wierze albo 30 lat przy złej wierze, lecz początek i możliwość doliczeń wymagają odrębnej oceny.
Linia orzecznicza dotycząca okresu sprzed wprowadzenia służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego 3 sierpnia 2008 r. nie jest zagadnieniem, które można rozstrzygnąć na podstawie samej daty budowy słupa. Komunikat Sądu Najwyższego dotyczący sprawy III CZP 108/22 pokazuje, że problem nadal wymaga ostrożnej analizy orzecznictwa.
- Data budowy – nie zawsze jest datą rozpoczęcia posiadania służebności w obecnym zakresie.
- Dobra lub zła wiara – wpływa na długość terminu, lecz podlega ocenie na podstawie stanu z chwili objęcia posiadania.
- Trwałe i widoczne urządzenie – stanowi jedną z przesłanek stosowanych odpowiednio na podstawie art. 3054 Kodeksu cywilnego.
- Następstwo prawne – operator powinien wykazać możliwość doliczenia posiadania poprzedników.
- Przerwanie biegu – określone czynności właściciela mogą wpływać na bieg terminu, zależnie od ich treści i daty.
Dlatego zasiedzenie służebności przesyłu sprawdzam przed zleceniem kosztownych opinii. Pominięcie zarzutu na początku może zwiększyć wydatki bez przybliżenia właściciela do korzystnego rozstrzygnięcia.
Dokumenty, koszty i ryzyka
Przygotowanie sprawy wymaga dokumentów własnościowych, geodezyjnych, technicznych i rynkowych, a koszty obejmują opłatę od wniosku, mapy, operat, zaliczki na biegłych oraz ewentualne zastępstwo prawne. Według ustawy o kosztach sądowych opłata od niewymienionego odrębnie wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe wynosi 100 zł, lecz wydatki dowodowe mogą być wielokrotnie wyższe.
Jakie dokumenty przygotować?
Przygotuj co najmniej aktualny odpis księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, mapę zasadniczą i korespondencję z operatorem. Jeżeli spór dotyczy wartości lub zabudowy, potrzebne mogą być także miejscowy plan, decyzja o warunkach zabudowy, dokumentacja techniczna oraz dane transakcyjne.
- Księga wieczysta – potwierdza stan prawny, współwłasność i ujawnione obciążenia nieruchomości.
- Mapa zasadnicza – pokazuje przebieg urządzeń, lecz może wymagać aktualizacji lub uzupełnienia pomiarem.
- Wypis i wyrys z ewidencji – identyfikują działkę, powierzchnię, użytki i granice ewidencyjne.
- Dokumentacja operatora – pomaga ustalić datę inwestycji, parametry urządzeń i poprzedników prawnych.
- Plan miejscowy – wskazuje przeznaczenie gruntu i ograniczenia planistyczne, które trzeba oddzielić od treści służebności.
- Korespondencja negocjacyjna – dokumentuje odmowę zawarcia umowy oraz stanowiska dotyczące pasa i wynagrodzenia.
- Operat szacunkowy – może wspierać negocjacje, ale w sądzie nie zastępuje opinii powołanego biegłego.
Ile może kosztować postępowanie?
Opłata od wniosku wynosi co do zasady 100 zł, natomiast zwykły wpis ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej podlega opłacie 200 zł; dla służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy telekomunikacyjnego ustawa przewiduje szczególną opłatę 40 zł. Dane sprawdzone w lipcu 2026 r. w ustawie o kosztach sądowych.
| Wydatek | Sposób ustalenia | Ryzyko zmiany |
|---|---|---|
| Wniosek sądowy | Co do zasady 100 zł jako wniosek wszczynający postępowanie nieprocesowe. | Trzeba sprawdzić aktualne przepisy i kwalifikację pisma. |
| Wpis do księgi wieczystej | Zwykle 200 zł; wyjątek telekomunikacyjny wynosi 40 zł. | Kwota zależy od rodzaju wpisu i przedsiębiorcy. |
| Mapa i prace geodezyjne | Cena wynika z zakresu pomiaru i oferty wykonawcy. | Rośnie przy sporze o granice lub nieaktualnych danych. |
| Opinia biegłego | Sąd pobiera zaliczkę zależną od specjalności i nakładu pracy. | Może być potrzebnych kilku biegłych i opinie uzupełniające. |
| Operat prywatny | Wynagrodzenie rzeczoznawcy ustalają strony umowy. | Nie gwarantuje przyjęcia tej samej kwoty przez sąd. |
| Pełnomocnik | Honorarium zależy od dokumentacji, etapu i stopnia sporu. | Zakres może obejmować negocjacje, sąd i postępowanie odwoławcze. |
Nie podaję przewidywanej kwoty wynagrodzenia za słupy energetyczne na działce bez mapy, informacji o przeznaczeniu gruntu i analizy podstawy korzystania. Przykładowe 16 730 zł przyznane w opisanej w orzeczeniu I CSK 157/24 sprawie dotyczącej linii 110 kV nie jest cennikiem dla innych nieruchomości.
Jakie terminy mają znaczenie?
Najważniejsze terminy to 20 albo 30 lat przy analizie zasiedzenia, termin zakreślony przez sąd na zaliczkę lub zarzuty oraz terminy z korespondencji negocjacyjnej. Roszczenia za wcześniejsze korzystanie z nieruchomości mogą podlegać przedawnieniu na zasadach zależnych od podstawy prawnej i statusu stron.
- Przed negocjacjami – ustal datę powstania urządzeń i zmiany operatorów, ponieważ wpływa to na ocenę zasiedzenia.
- Po otrzymaniu propozycji – sprawdź zakres prawa przed zaakceptowaniem kwoty, gdyż wynagrodzenie i treść służebności są ze sobą powiązane.
- Po doręczeniu opinii – zgłoś konkretne zarzuty w terminie wyznaczonym przez sąd.
- Po prawomocnym postanowieniu – dopilnuj płatności i ujawnienia prawa w księdze wieczystej.
- Przed sprzedażą działki – przekaż nabywcy dokumenty dotyczące urządzeń i toczącego się postępowania.
Analiza może łączyć prawo rzeczowe, geodezję, wycenę i dokumentację techniczną. Pomoc obejmującą prawo nieruchomości w Olsztynie trzeba więc dopasować do konkretnej księgi wieczystej, instalacji oraz historii przedsiębiorcy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy istnieje urzędowa stawka za metr pasa służebności?
Nie, nie istnieje jedna ogólnopolska stawka właściwa dla każdej działki. Kodeks cywilny wymaga wynagrodzenia odpowiedniego, dlatego znaczenie mają wartość gruntu, jego przeznaczenie, powierzchnia pasa, urządzenia oraz stopień ingerencji.
Czy właściciel może otrzymać wynagrodzenie za sam słup?
Tak, obecność słupa może być elementem wyceny, ale zwykle nie ocenia się wyłącznie powierzchni jego podstawy. Trzeba zbadać linię, dostęp techniczny, możliwość wymiany konstrukcji i ograniczenia w całym prawidłowo wyznaczonym pasie.
Kto wyznacza pas eksploatacyjny?
Zakres techniczny powinien określić specjalista właściwy dla danego rodzaju sieci, a przebieg na mapie przedstawia biegły geodeta. W postępowaniu sądowym ostateczny zakres służebności ustala sąd po ocenie opinii i zarzutów stron.
Czy wynagrodzenie zawsze jest jednorazowe?
Nie, możliwe jest uzgodnienie albo rozważenie świadczenia okresowego, lecz w praktyce często występuje wynagrodzenie jednorazowe. Nie powinno się jednocześnie naliczać obu form za ten sam zakres i ten sam okres obciążenia.
Czy przedsiębiorca może powołać się na zasiedzenie?
Tak. Wynik zależy od okresu i charakteru posiadania, trwałego i widocznego urządzenia, dobrej lub złej wiary oraz następstwa prawnego. Sama data na tabliczce słupa nie rozstrzyga tych przesłanek.
Czy można osobno żądać zapłaty za wcześniejsze korzystanie z działki?
To zależy od podstawy prawnej, okresu korzystania, dobrej albo złej wiary posiadacza i ewentualnego przedawnienia. Roszczenie za okres wcześniejszy nie jest tożsame z wynagrodzeniem za ustanowienie służebności na przyszłość.
Czy prywatny operat wiąże sąd?
Nie. Prywatny operat może wspierać stanowisko właściciela lub przedsiębiorcy, ale sąd zwykle opiera wiadomości specjalne na opinii powołanego biegłego. Operat pomaga jednak sformułować pytania oraz wychwycić błędy metodologiczne.
Czy wysokość wynagrodzenia można określić przed oględzinami?
Nie da się odpowiedzialnie zagwarantować konkretnej kwoty bez danych o działce i urządzeniach. Wstępna ocena jest możliwa po analizie mapy, księgi wieczystej, przeznaczenia gruntu, zakresu dostępu i podstawy dotychczasowego korzystania.
Źródła i literatura
Stan prawny i źródła internetowe sprawdzono w lipcu 2026 r. Przed publikacją lub podjęciem czynności trzeba ponownie zweryfikować teksty ustaw oraz aktualne orzecznictwo, ponieważ zmiana przepisów albo linii orzeczniczej może wpłynąć na ocenę sprawy.
Akty prawne
- Kodeks cywilny – art. 49 § 1 oraz art. 3051-3054, ustawa z 23 kwietnia 1964 r., tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 795.
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, Dz.U. z 2023 r. poz. 1832.
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2024 r. poz. 959 z późniejszymi zmianami.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
- Uchwała Sądu Najwyższego z 8 września 2011 r., III CZP 43/11 – obniżenie wartości nieruchomości i relacja do normalnego wykonywania służebności.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11, publikowane w bazie SN wraz z materiałem dotyczącym form wynagrodzenia – rozróżnienie wynagrodzenia jednorazowego i okresowego wymaga odniesienia do treści konkretnego rozstrzygnięcia.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z 8 listopada 2024 r., I CSK 157/24 – przykład opisu pasa, uprawnień eksploatacyjnych i jednorazowego wynagrodzenia w indywidualnej sprawie.
- Sąd Najwyższy, komunikat dotyczący sprawy III CZP 108/22 – problem biegu zasiedzenia przed wprowadzeniem służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego.
Klauzula prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Wysokość wynagrodzenia, dopuszczalność roszczeń i ryzyko zasiedzenia zależą od dokumentów oraz okoliczności konkretnej sprawy. W celu analizy księgi wieczystej, przebiegu urządzeń i możliwej procedury zapraszamy do kontaktu z kancelarią radcy prawnego Rafała Burakowskiego w Olsztynie.
Radca prawny wpisany na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Olsztynie. Od 2016 r. radca prawny, od 2017 r. prowadzi własną Kancelarię Radcy Prawnego w Olsztynie. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym oraz sprawach frankowych (CHF), a od 2020 r. z sukcesami reprezentuje kredytobiorców w sporach z bankami.

